Podstawowe informacje o oponach

 

Budowa opony

 

Opona składa się z wielu elementów. Bieżnik to część, która ma bezpośredni kontakt z gruntem uprawnym lub jezdnią. Opona posiada bieżnik, który różni się w zależności od sposobu i miejsca zastosowania opony.

Bieżnik jest także najbardziej eksploatowaną częścią opony i jest narażony na ścieranie i niekorzystne warunki pogodowe.

 

Osnowa to właściwy szkielet opony. Wykonana jest z wielu warstw tkaniny z włókien z tworzyw sztucznych lub sztucznego jedwabiu ewentualnie ze stalowych linek kordu, które osadzone są w twardej gumie. Różne opasania i pasy po obwodzie zapewniają jej wytrzymałość. Warstwa gumy uszczelniającej ( lnliner lub lnnerling) składa się ze specjalnej mieszanki kauczukowej, która zapobiega w przypadku opon bezdętkowych wydostawaniu się przez pory z czasem powietrza na zewnątrz.

Boki opony chronią osnowę przed działaniem czynników zewnętrznych i przed uszkodzeniem. Tak zwana stopka łączy oponę z felgą. Składa się przede wszystkim z drutówki.

 

 

 

Różne konstrukcje opony: diagonalne i radialne

 

W zależności od konstrukcji rozróżniamy dwa typy opon: radialne i diagonalne. Obydwa typy opony posiadają różne właściwości, które są korzystne dla różnych obszarów zastosowań. W nowoczesnych traktorach i maszynach wleczonych stosuje się przeważnie opony radialne. W niektórych specjalistycznych obszarach tak jak np. leśnictwo ze względu na właściwości produktu ciągle stosowane są opony diagonalne.

 

Opony diagonalne

 

W przypadku tego konwencjonalnego typu opony konstrukcja bieżnika i bok opony tworzą jedność. Przez to wszystkie ruchy boku opony są przekazywane do bieżnika, co prowadzi do dużego ruchu własnego opony.

 

Korzyści opony diagonalnej:

    •  

korzystniejsza cena zakupu

    •  

niska podatność na przebicia uwarunkowane konstrukcją

 

Wady opony diagonalnej:

    •  

poślizg na podłożu ( duży ruch własny)

    •  

ciśnienie szczytowe na powierzchni styku z jezdnią

    •  

większe zużycie

    •  

mniejsza siła uciągu

 

Opony radialne

 

Zasada technologii radialnej sprawia, że obydwie strefy opony, bok i bieżnik mogą działać niezależnie od siebie. Ruchy boku nie są przenoszone na bieżnik, dlatego wykluczone jest przesuwanie się warstw osnowy. Niekontrolowany ruch własny opony, czyli poślizg na nawierzchni jest dzięki temu znacznie mniejszy.

 

Korzyści opony radialnej:

    •  

Zmniejszenie poślizgu na nawierzchni

    •  

brak przesuwania się warstw osnowy

    •  

równomierne rozłożenie ciężaru na powierzchni styku z jezdnią

 

Wady opony radialnej:

    •  

wyższa cena zakupu

    •  

mniejsza sprężystość opony

 

Jakie korzyści opony radialnej w porównaniu do opon diagonalnych ?

    •  

efektywniejsza siła uciągu. Opona toczy się jak na taśmie. Oznacza to lepszą ochronę gruntu, lepszą trakcję i mniejszy poślizgu

    •  

zredukowane zużycie paliwa

    •  

równomierne rozłożenie ciężaru na powierzchni styku z jezdnią gwarantuje mniejsze ubijanie gruntu

    •  

wyższe przebiegi

    •  

komfort i elastyczność

 

Produkcja opon

 

Aby wyprodukować nowoczesne opony dla rolnictwa potrzebnych jest około 45 różnych surowców takich jak kauczuk, krzemionka , sadza i siarka a także stal , nylon i inne tekstylia – sprawdź tabelę poniżej

W zależności od zastosowania wykorzystuje się różne mieszanki gumowe. Ponad to przygotowane są różne mieszanki gumowe do różnych stref opony (bieżnika, boku opony, gumowej warstwy wewnętrznej, stopki itp.)

 

Składniki i ich proporcję:

 

~40%

Do jedenastu różnych mieszanek kauczuku

Kauczuk naturalny i syntetyczny

~30%

napełniacze

Sadza, krzemionka, węgiel, kreda

10-15%

Wzmocnienie osnowy

Stal, wiskoza( sztuczny jedwab), nylon

~10%

plastyfikator

Oleje i żywice

4-5%

Środki chemiczne do wulkanizacji

Siarka, tlenek cynku

1-2%

Środki chemiczne do ochrony przed starzeniem się

 

1%

inne

 

 

Po wyprodukowaniu poszczególnych mieszanek gumowych, przygotowano są kolejne elementy składowe opony jak kordy i druty stopki. Aby powstał kord wstęgi tkaniny nylonowej , poliestrowej lub ze stali są powlekane obustronnie cienką warstwą gumy. Następnie wstęgi te są przecinane pod odpowiednim kątem. Odpowiednio przecięte i przygotowane taśmy są wykorzystywane na przykład do budowy osnowy i warstw opasania. 

Rdzeń stopki powstaje poprzez powleczenie gumą drutówki i nawinięcie jej na szpulę. Liczba zwojów i średnica są dopasowane specjalnie do rozmiaru opony i obciążenia.

 

Pierwszy krok w produkcji opony to nałożenie na szpulę warstwy nieprzepuszczające i powietrza. Tworzy ona później wewnętrzna warstwa opony jest odpowiedzialna za jej szczelność. Na to nakładana jest jedna lub kilka warstw gumowany stalowych drutów lub nylonowych tkanin, które tworzą później osnowę. Wraz z dwoma wzmacniaczami stopek w kształcie klinów zwinięty rdzeń stopki nakładany jest na szpulę. Razem tworzą stopkę oponę i gwarantują ścisłe dopasowania opony do felgi. Po nałożeniu warstwy gumy na ściany boczne opony szpula rozdyma się od środka i powstaje kształt opony. Następnie na gotową osnowę nawijane są warstwy opasania. Na koniec nakładane są pasma bieżnik.

Aby zakończyć proces produkcji surowa opona musi być poddana jeszcze wulkanizacji. W tym celu układana jest w formie i wulkanizowana w wysokiej temperaturze pod ciśnieniem, aby pojedyncze molekuły polimerów zostały powiązane. Po wulkanizacji opona otrzymuje swój ostateczny kształt z odpowiednią rzeźbą. Podczas ostatniego etapu -kontroli jakości gotowa opona jest sprawdzana pod kątem błędów produkcji.

 

 

Wymiary opony i opisy stosowane na oponach

 

Producenci opon na całym świecie są zrzeszeni w związkach. Najważniejsze związki to:

    •  

ETRTO ( European Tyre and Rim Technical Organisation, Bruksela)

    •  

Tire + Rim Association ( główny związek w USA)

 

Wspólne z Międzynarodową Organizacją Normalizacją (ISO) związki te opracowały obowiązujące na całym świecie normę dla swoich produktów.

 

 

Średnica zewnętrzna

Maksymalna średnica w mm nieobciążonej ,założonej na zalecanej feldze i przepisowo (robocze ciśnienie powietrza) napompowanej opony.

 

Szerokość przekroju

Szerokość opony w mm, mierzona od ścianki bocznej do ścianki bocznej założonej na zalecanej feldze i przepisowo (robocze ciśnienie powietrza ) napompowanej opony.

Wysokość profilu

Wysokość boku opony. Podawana jest w oznaczeniu rozmiaru opony w % do szerokości przekroju.

Promień statyczny

Odległość mierzona od środka koła do powierzchni jego styku. Pomiar odbywa się pod takimi samymi warunkami obciążenia oraz nacisku opony. Powierzechnie stosowaną jednostką miary jest tutaj mm.

Odkształcenia sprężyste opony

Odkształcenie opony w postoju lub ruchu maksymalne do km/h wyrażone w % do wysokości profilu. W przypadku opon standardowych nie może przekraczać maksymalnie 18%.

Średnica osadzenia

Średnica do osadzania jednej do drugiej stopki wyrażona w mm.

Obwód toczny

Obwód toczny to droga jaką pokonuje koło bez poślizgu przy jednym pełnym obrocie.

 

Oznaczenia rozmiaru i rzeźby bieżnika

 

Na bokach opony znajdują się wszystkie informacje dotyczące opony, oznaczenia rozmiaru i dokładny opis rzeźby.

Obowiązujące na całym świecie oznaczenie rozmiarów zostało w ostatnich latach przestawione z cali na oznaczenia metryczne. Na niektórych oponach znajdują się także rozmiary obydwu jednostkach.

 

Nowe oznaczenia

420 szerokość opony w mm

80 stosunek wysokości boku opony do szerokości w %

R promień

46 średnica felgi w calach

 

Stare oznaczenia

16.9 szerokość opony w calach

R promień

46 średnica felgi w calach

 

Oznaczenie rzeźby

Każdy producent inaczej oznacza swoją własną rzeźbę bieżnika. To oznaczenie znajduje się również z boku opony

 

 

Indeks nośności i prędkości

 

Również z boku opony znajdują się indeksy nośności i prędkości ( Load i Speed- Index) oraz informacja, czy opony można użytkować z dętką czy bez dętki. TL= Tubeless= bezdętkowa, TT= Tube Type= dętkowa.

Indeks nośności przedstawiany jest w postaci kodu numerycznego . Odpowiada on nośności opony ( patrz tabela ). Kolejna litera ( lub kombinacja liczb i liter ) oznacza prędkość, do jakiej zapewniona jest nośność opony ( patrz tabela ).

 

Oznaczenia DOT. Do czego służą oznaczenia DOT ?

 

Na boku opony oprócz informacji na temat rozmiaru znajduje się oznaczenie producenta, model i rzeźba a także data produkcji. To element tak zwanego oznaczenia DOT ( North American Depament of Transportation).

Ten ciąg cyfr jest różny w zależności od producenta.

Miesiąc i rok produkcji znajdują się na początku lub na końcu tego ciągu. Od 2000 roku dwie pierwsze cyfry oznaczają tydzień produkcji a trzecia i czwarta rok produkcji (przykład 2321 = 23. tydzień roku 2021).

W przypadku opon produkowanych przed 2000 rokiem, wyłącznie trzecia cyfra oznacza rok produkcji .

 

 

Wiek opony

 

Nie tylko samo używanie i zużycie opony wpływa na jej proces starzenia się. Proces starzenia się jest w dużej mierze uwarunkowany procesami fizycznymi i chemicznymi. Aby temu zapobiec w trakcie produkcji opony dodawane są do mieszanki materiałowej pewne substancje. Zapewniają one, że właściwe składowane opony przez wiele lat odpowiadają specyfikacji nowych opon a ich przydatność do użytku nie jest mniejsza.

Bunderverband Reinfenhandel und Vulkaniseur- Handwerk e.V. (w skrócie BVR) w 2001 roku ustalił z wiodącymi producentami dokładną definicję pt „właściwe składowanie opon przez wiele lat” . Z definicji dowiadujemy się, że opony składowane przez maksymalny okres do 5 lat odpowiadają specyfikacji nowych opon. Właściwe składowanie oznacza tutaj składowanie w suchym pomieszczeniu ,nie narażonym na wpływ warunków atmosferycznych np.magazyn. Ta definicja zaczęła funkcjonować również w orzecznictwie, w związku z tym jest ona jednoznacznie wyjaśniona.

 

W przypadku opon znajdujących się w użyciu ,zaleca się ich dalsze użytkowanie powyżej 10 roku życia wyłącznie wtedy, gdy były stosowane stale w normalnych warunkach użytkowania. Te opony nie mogą być więcej przekładane, lecz wyłącznie użytkowane w starym trybie jazdy. Jednak w niektórych obszarach zastosowania regułą może być krótszy okres użytkowania: szczególnie w kamperach w których opony starzeją się szybciej, zaleca się wymianę opon już po sześciu, najpóźniej po 8 latach.

 

Definicja wieku opony według BVR:

 

Fabrycznie nowe opony : do 3 lat

 

Nowe opony: do 5 lat

 

Podstawowa żywotność: do 10 lat

 

Ochrona gruntu i optymalizacja zastosowania opon rolniczych

 

Ochrona gruntu

 

Zagęszczenie lub ochrona gruntu ma szczególne znaczenie dla przyszłych zbiorów plonu. Poprzez nacisk powierzchni styku opon na grunt powstają w nim naprężenia ściskające. Te naprężenia prowadzą do zagęszczenia warstw, przez co zmniejsza się ilość powietrza i wody w gruncie.

Podczas jazdy grunt ulega zbijaniu, wzrost roślin jest utrudniony a w następstwie zbiory są gorsze. Opony chroniące grunt minimalizują jego zagęszczenie, mniej szkodzą zasobom naturalnym i zapobiegają zgubnemu wpływowi na plony.

Najważniejszym działaniem mającym na celu zmniejszenie nacisku na grunt jest zmiana ogumienia pojazdu na opony szerokie. Przez to takie same obciążenie rozkładane jest na większą powierzchnię styku, co prowadzi do wyraźnego zmniejszenia specyficznego nacisku na grunt. Jednocześnie zastosowana większa ilość klocków w rzeźbie bieżnika umożliwia działanie większych sił uciągu przy mniejszym poślizgu.

 

Efekt multipass. Co to jest efekt multipass?

 

Efektem multipass nazywa się jazda tylnych kół po śladzie przednich kół. Koła przednie ubijają wstępnie podłoże, przez co umożliwiają tylnym kołom większe przeniesienie siły uciągu. Im większe są koła przednie tym większy jest efekt Multipass. Największy efekt multipass osiągają traktory z napędem na cztery koła tej samej wielkości.

 

 

 

Technologia opon IF/VF

 

 

No szczególnie dobrej ochrony gruntu nadają się opony wykonane w technologii IF lub VF. Opony IF ( imoroved / increased Flexion) umożliwiają do 20% niższy nacisk przy takim samym indeksie nośności lub przy takim samym nacisku 20% większą nośność w porównaniu do opon bez technologii IF.

W przypadku opon VF ( Very High Flexion) te parametry są lepsze nawet o 40% zapewnione jest to poprzez tą konstrukcję osnowy. Warstwy osnowy są cieńsze, lecz jest ich więcej.

Dodatkowo warstwy ułożone są ci ściślej. Dzięki temu znacznie bardziej zmniejszone jest niebezpieczeństwo rozdzielenia się warstw, co dzieje się w przypadku wysokiego obciążenia przy jednoczesnym ciśnienie powietrza. Spłaszczony przez to bieżnik umożliwia lepsze zazębienie się klocków w gruncie. W połączeniu z obniżonym ciśnieniem powietrza osiąga się optymalną ochronę gruntów.

 

 

Cykliczne prace polowe / Cyclice Field Operation ( CFO). Co to jest CFO?

 

Nowoczesne kombajny powinny zarówno ciężko pracować jaki chronić grunt. Duża masa tych maszyn, wynikająca przede wszystkim ze zwiększonej pojemności zbiorników i zasobników na ziarno wymaga odpowiedniego dopasowania ciśnienia powietrza w oponach. Opony kombajnów wykonane w technologii IF mogą poruszać się przy bardzo małym ciśnieniu powietrza w oponach, zachowując taki sam wysoki indeks nośności. W takim przypadku mówi się o tak zwanych cyklicznych pracach polowych lub Cyclic Field Operation (CFO). W przypadku kombajnów zbożowych lub kombajnów do buraków cyklicznie następuje zwiększenie i zmniejszenie obciążenia. Zbiornik ziarna lub zasobnik stale napełnia się podczas żniw i gwałtownie zostaje opróżniony. Opony są więc tylko przez krótki czas w pełni obciążone i po opróżnieniu zbiornika z ziarna mogą się powoli schładzać tak aby nie doszło do ich przeciążenia. Należy aby w pełnym obciążeniu nie jechać więcej niż 1,5 km do momentu opróżniania zbiorników ).

 

 

 

 

Oznaczenie dla opon Higtech

 

Technologia IF Improved Flexion- do 20% niższe ciśnienie w oponie przy tym samym obciążeniu lub do 20 % większa ładowność przy tym samym ciśnieniu powietrza w oponie

 

Technologia VF Very High Flexion – do 40 % niższe ciśnienie w oponie przy tym samym obciążeniu lub do 40%większa ładowność przy tym samym ciśnieniu powietrza w oponie

 

Technologia IF CFO Improved Flexion Cyclic Field Operation – Opona IF do cyklicznego użytkowania w terenie

 

High Load Variation (HLV) es Low Load Variation (LLV)

 

W niektórych okolicznościach można także w oponach do pojazdów wleczonych dopasować ciśnienie powietrza, a w niektórych oponach jest wręcz takie działanie niezbędne. Przy czym należy pamiętać o różnicy zastosowania w wariancie dla dużych obciążeń (HLV, High Load Variation) i wariancie dla niskich obciążeń ( LLV, Low Load Variation).

Z definicji o zastosowaniu HLV mówi się, gdy obciążenie opony zmienia się 2-krotnie, od momentu niezaładowanego pojazdu do jego napełnienia np. chodzi p wszystkie prace przewozowe wykonywane pojazdami załadunkowymi i przeładunkowymi lub pojazdami z beczkami transportowymi. W tym przypadku można zwiększyć indeks nośności opony poprzez zwiększenie ciśnienia w porównaniu do standardowego ciśnienia. Jeśli zmiany obciążenia nie występują mówi się o zastosowaniu LLV. Przykładowo można wymienić tu maszyny do uprawy gleby i kombajny paszowe.

Jeśli potrzebne jest rozróżnienie na zastosowanie HLV i LLV zaznaczono to każdorazowo w tabelach ciśnień dostarczanych przez producentów.

 

Regulacja ciśnienia na podstawie tabel ciśnień

 

Jeśli znana jest obciążenie koła i maksymalna prędkość poruszania się dla danego zastosowania opony, można odczytać przy pomocy odpowiednich tabel z ciśnieniem zalecaną wartość ciśnienia.

 

Tabele ciśnienia różnią się w zależności od rozmiarów opony jak i rzeźby bieżnika oraz są różne każdego producenta. Tabele te można znaleźć w poradnikach technicznych producenta. Powinno się zawsze korzystać z tabel technicznych producenta opon, które mamy zamontowane na pojeździe, ponieważ u poszczególnych wytwórców mogą istnieć odstępstwa w kombinacji obciążenia koła (nośności) i ciśnienie w oponie. Nie ma uogólnionej tabeli dla wszystkich opon

 

 

 

Urządzenia do regulacji ciśnienia w oponach stanowią wygodne rozwiązanie w przypadku konieczności częstego dostosowania ciśnienia.

 

Optymalizacja zastosowania

 

Konserwacja i pielęgnacja

 

Absolutnie podstawowym założeniem długiego i bezproblemowego użytkowania opony jest jej właściwy wybór. Tylko jeśli wybór jest zgodny z zaleceniami producenta opon i maszyn, ich odpowiednia konserwacja i pielęgnacja prowadzi do wyznaczonego celu. Aby zachować wysoką jakość opon oraz zapewnić bezpieczeństwo i długą żywotność tego produktu należy je właściwie przechowywać i konserwować.

Opony podlegają procesowi starzenia się ,który może mieć negatywny wpływ na ich sprawność bez względu na ich widoczne ślady zużycia. Opony założone na pojazdach które przeważnie stoją lub bardzo rzadko są używane ewentualnie tylko od czasu do czasu przyjeżdżają krótkie odcinki trasy są w szczególności narażone na proces starzenia się.

Istnieje możliwość przedłużenia żywotności mocno zużytym oponom która polega na nacinaniu bieżnika. Przy czym należy zachować ostrożność. Nacinanie jest możliwe tylko jeśli z boku opony widnieje napis „ Regroovable ” lub odpowiedni symbol. Przy czym nacinanie może być wykonane tylko przez wykwalifikowanych specjalistów. Uszkodzone opony powinny być niezwłocznie naprawione przez specjalistę po stwierdzeniu uszkodzenia.

 

Siła uciągu i zużycie opony

 

Siła uciągu i trakcja opony to decydujące czynniki mające wpływ na skuteczne i chroniące grunt zastosowania maszyny. W tym przypadku na trakcie zasadniczy wpływ ma przyczepność opony nachylenie terenu oraz właściwości podłoża. Im lepsze zazębienie się (przyczepność) w tym mniejszy poślizg. 

Generalnie przemysł zaleca optymalną wartość poślizgu między 10% a 15%. Wyższa wartość i generują wyższe koszty ponieważ ze względu na zniszczenie struktury gleby, głębsze ślady i dodatkowo smarowanie podstawy pługa mogą niekorzystnie wpływać na uprawiają ziemię. Poza tym rośnie zużycie paliwa i oleju zużycie silnika jest większa a czas pracy na polu wydłuża się o 10% do 30%. Kto przedłuża okres użytkowania opon po ich zużyciu się nie oszczędza, wręcz przeciwnie generuje koszty których można uniknąć. Wymiana zużytych opon w odpowiednim czasie to zawsze decyzje ekonomiczna.

Od 70% do 80% zużycia klocków bieżnika nie są już one w stanie skutecznie przenosić mocy silnika na podłoże. W konsekwencji zmniejsza się siła uciągu i zwiększa poślizg. Dlatego od tego momentu wymiana opon jest konieczna i zalecana.

 

Optymalizacja zastosowania w przypadku nierównej jazdy

Bicie opony. Dlaczego opona bije? Jak usunąć bicie opony?

 

Zdarza się że po zamontowaniu nowych opon czy też wymianie na kompletnie nowe koła stwierdzamy nierówną jazdę pojazdu. Reklamuje się z reguły bicie bocznej lub bicie w górę. Jednak z tego powodu nie powinno się od razu wymieniać opon czy też kół. Wcześniej należy koniecznie sprawdzić czy przy pomocy zwykłych działań nie można wykryć problemu i go usunąć.

Poniżej kilka wskazówek które należy uwzględnić przed reklamacją:

 

W pierwszej kolejności należy ustalić i sprawdzić następujące informacje:

 

    •  

Na jakim traktorze zamontowano opony ( wielkość traktora i moc KW/PS)?

    •  

Czy koła faktycznie pasują do pojazdu?

    •  

Czy pojazd jeździ z taką samą prędkością co przedtem, czy wyższą?

    •  

Jak często porusza się po ubitych drogach? Czy częstotliwość ta zmieniła się od czasu zmiany kół?

    •  

Jaki jest rozstaw kół

    •  

Czy korzysta się z nowych dobudowanych urządzeń np. ładowacz czołowy

    •  

Jaka jest wartość ciśnienia kół na przedniej osi w porównaniu z tylną osią?

    •  

Sprawdzenie czy same felgi nie mają tzw bicia , czy nie są zgiete lub odkształcone

    •  

Czy tzw przemontowanie opony nie usunie problemu. O tym poniżej :

 

 

Dopasowanie kół w celu poprawy toczenia

 

 

Każda opona felga mają swój ciężki i lekki punkt. W przypadku niekorzystnego osadzenia opony na feldze poprzez zły montaż może dojść do bardzo nierównego toczenia się koła. Po lepszym ustawieniu geometrii opony i felgi bardzo często osiąga się doskonałe rezultaty. Zaleca się obrócenie opony o 180 stopni.

W przypadku felg przestawianych zaleca się centrowanie. Należy przy tym pamiętać że, w przypadku nieprawidłowego przykręcenia tarczy w kołach z felgami przestawionymi może dojść do niestabilności.

 

 

 

 

 

 

W celu korekty toczenia należy postępować jak poniżej:

 

Sprawdź stan opony

 

    •  

optyczna ocena, w szczególności ocena zużycia

    •  

ciśnienie powietrza, sprawdzić, zanotować, ale jeszcze nie poprawiać

    •  

osadzenie opony: sprawdź osadzenie opony na feldze pod kątem prawidłowego montażu ( stopka- charakterystyczna krzywa- kołnierz obręczy)

 

Wykonaj próbną jazdę

 

    •  

Wykonaj próbną jazdę, aby opony się „rozgrzały” do temperatury pracy. To zapewnia równomierniejsze toczenie się opony ( pamiętaj że w przypadku dłuższych postojów koła toczą się znacznie mniej płynnie).

    •  

Jedź z różną prędkością jazdy, oceń przy tym toczenie się kół pod względem wizualnym. W przypadku resorowanej osi przedniej istnieje możliwość dławienia bicia koła

    •  

Zwróć specjalnie uwagę na punkt, który cię niepokoi: kołysanie się, podskakiwanie , boczne wyginanie, wibracje itp.)

 

Podejmij odpowiednie działania

 

    •  

Skoryguj ciśnienie.

    •  

Dopasuj koła poprzez prawidłowe osadzenie opony na feldze jak opisano powyżej

 

 

Wymiana opon i współczynnik wyprzedzania

 

Zmiana opon

 

Jak należy zmienić opony w ciągniku lub innych maszynach rolniczych na przykład na wąskie opony do uprawy międzyrzędowych lub na opony komunalne, ewentualnie założyć ogumienie bliźniacze, należy spełnić niektóre warunki: jeśli pojazd korzysta z dróg publicznych musi przestrzegać ustaleń kodeksu drogowego. Jeśli w karcie pojazdu nie wpisano rozmiarów opon, należy to koniecznie uzupełnić. Poświadczenie wiarygodności producenta pojazdu stanowi przy tym wyrażenie zgody na wpisy podczas kontroli technicznej.

 

Dla ciągników z napędem na cztery koła o różnych wymiarach z przodu i z tyłu stosunek obrotów między osią przednią i tylną jest podany. Ten stosunek obrotów ustalany jest przez producenta pojazdu w powiązaniu z danymi mechanicznymi pojazdu i przewidzianymi oponami. Najczęściej przednia oś ciągnika ma współczynnik wyprzedzania tzn. koła przednie obracają się od 2 do 4% szybciej niż koła tylne.

 

W przypadku wymiany opon na jednej z osi można zastosować wymiary opon różne od wymiarów pierwotnych tylko wtedy, gdy współczynnik obwodu toczonego przedniej osi do osi tylnej mieści się w ramach tolerancji podanych przez producenta pojazdu. W przypadku wyposażenia pojazdów w szerokie opony lub szerokie koła czy też inną serię opon należy sprawdzić procent wyprzedzania!

 

Dobór opony

 

Należy dokładnie wyjaśnić, która z opon jest odpowiednia dla danego pojazdu.

 

Istnieją dwie proste, ale ważne rekomendacje:

    •  

Montuj wyłącznie te opony, które zostały wyraźnie zatwierdzone przez producenta pojazdu.

    •  

Zwróć uwagę na swobodę ruchu opon w pojeździe, aby zapewnić maksymalne bezpieczeństwo podczas jazdy.

 

W przypadku ciągników z napędem na cztery koła przednie koła wykonują większą ilość obrotów, aby pokonać tę samą drogę co „ większe” koła tylne. Każdy producent ciągników ustala stosunek przełożenia.

Współczynnik przełożenia podaje liczbę obrotów kół przednich do obrotów kół tylnych.

 

Współczynnik wyprzedzania i przełożenia osi

 

Aby uzyskać optymalny napęd na cztery koła, wszystkie koła ciągnika rolniczego muszą obracać się z taką samą prędkością obwodową. Dokładne zsynchronizowanie obrotu nie jest jednak możliwe, ponieważ opony założone na przedniej i tylnej osi nie mają takich samych rozmiarów, a tym samym obwody toczne są różne.

Poza tym na zmianę obwodów tocznych podczas pracy wpływają zużycie, obciążenie i ciśnienie w oponach. Prawidłowe ogumienie musi zatem być tak dobrane, aby podczas jazdy obydwie osie w możliwie wszystkich trybach działania obracały się w tym samym kierunku.

Osiąga się to poprzez wybierania opon na przednią oś, które w porównaniu do współczynnika synchronizacji- mają nieco większy obwód toczny. Podczas jazdy prędkość obydwu osi jest taka sama, ale przez większe opony na przedniej osi te, obracają się nieco szybciej. To zjawisko nazywane z wyprzedzaniem osi.

Wyprzedzanie to różnica między teoretyczną i efektywną prędkością jazdy osi przedniej. Podawane jest w procentach.

 

W stanie dynamicznym to znaczy podczas jazdy- najlepszy współczynnik sprawności traktora osiągany jest w przypadku wyprzedzania od 2 do 3%. Jak już wspomniano wcześniej, wyprzedzanie zmienia się wraz z okresem użytkowania zestawu opon lub niektórych warunkach stosowania.

 

Jeśli przykładowo zamontowany jest nowy zestaw opon na tylną oś, wyprzedzanie może spaść z 3% do 0%. I odwrotnie: nowe opony z przodu i stare z tyłu mogą zwiększyć wyprzedzanie do 6%. Podobnie ma się rzecz z ciśnieniem:0,6 bara z przodu i 1,9 bara z tyłu powodują 2% wyprzedzania, a 1,9 bar z przodu i 0,6 bara z tyłu dają 7% wyprzedzania.

 

Wady zbyt dużego wyprzedzania:

    •  

Większe zużycie oleju napędowego

    •  

Dodatkowe zużycie opon

    •  

Zużycie układu napędowego

    •  

Straty mocy silnika

    •  

Gorsze uruchamianie i zatrzymywanie napędu na cztery koła

    •  

Szkody w gruncie spowodowane poślizgiem

 

 

 

Wymiana opon i balastowanie

 

Ustalenie opon na koła przednie w zależności od opon na kołach tylnych

 

Przykład:

Ciągnik ze współczynnikiem przełożenia osi i = 1,325

Opony na kole tylnym: 650/65 R 38 BKT

Obwód toczny 5563 mm

 

Obliczenie

Obwód toczny z przodu= 5563 / 1,325 = 4199

 

 

Minimalny obwód toczny (0%) = 4199mm

Maksymalny obwód toczny (+4%) = 4399mm

Optymalny obwód toczny (+2%) = 4283mm

Ewent. (+3%) = 4324mm

 

Wynik:

Należy wybrać oponę, której obwód toczny wynosi między 4199 mm i 4324 mm, optymalnie byłby to obwód toczny wynoszący między 4283 mm a 4324 mm

 

Rozwiązanie dla tego przykładu:

Opony 540/65 R 28 BKT z obwodem tocznym 4311 mm

 

 

 

 

Nieprawidłowy współczynnik wyprzedzenia

- zwiększa zużycie paliwa

- przyspiesza zużycie opon na przedniej i tylnej osi

- prowadzi do przedwczesnego zużycia układu napędowego

- zmniejsza prędkość jazdy ciągnika podczas niektórych operacji

 

Jakie są skutki złego doboru opon?

- szarpanie lub uderzanie przy podłączaniu przedniej osi

- utrata mocy ciągnika

- uszkodzenie powierzchni gleby

 

 

Wyprzedzanie to stosunek prędkości przedniego koła do koła tylnego wyrażony w %.

    •  

Ciągnik najlepiej działa, gdy przednie koła toczą się około 2%-3% szybciej niż tylne. Ta wartość 2%/3% określana jest wyprzedzaniem.

    •  

W normalnych warunkach, tzn. gdy koła przednie są mniejsze od tylnych wyprzedzanie musi wynosić przynajmniej 0% i nie może przekraczać maksymalnie 5%.